
เมื่อไหร่ที่ควรย้ายโรงงาน

- พื้นที่เดิมขยายไม่ได้แล้ว ที่ดินรอบข้างถูกใช้ประโยชน์ไปหมด หรือราคาสูงเกินคุ้ม
- ผังเมืองเปลี่ยน ทำให้เพิ่มเครื่องจักรหรือขยายอาคารไม่ได้ตามที่วางแผน
- ชุมชนขยายมาล้อม เกิดข้อร้องเรียนเรื่องเสียง กลิ่น หรือการจราจรของรถบรรทุก
- ระบบไฟฟ้าหรือน้ำในพื้นที่เดิมไม่พอ กับกำลังการผลิตที่เพิ่มขึ้น และการขยายเขตใช้เวลานาน
- ต้นทุนขนส่งสูงเกินจำเป็น เพราะตลาดปลายทางเปลี่ยนไปจากตอนที่ตั้งโรงงานครั้งแรก
- ต้องการสิทธิประโยชน์ที่พื้นที่เดิมไม่มี เช่น สิทธิที่ผูกกับการอยู่ในนิคมอุตสาหกรรม
หากเจอสองข้อขึ้นไปพร้อมกัน มักถึงจุดที่การย้ายคุ้มกว่าการฝืนปรับปรุงที่เดิม
ย้ายโรงงานต้องขออนุญาตใหม่ไหม

ต้อง เพราะใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงานผูกกับสถานที่ตั้ง การย้ายไปยังสถานที่ใหม่ถือเป็นการตั้งโรงงาน ณ สถานที่นั้น จึงต้องยื่นขออนุญาตสำหรับที่ตั้งใหม่ ไม่สามารถโอนใบอนุญาตเดิมไปใช้ที่อื่นได้ ขณะเดียวกันโรงงานเดิมก็ต้องดำเนินการตามขั้นตอน ทั้งการแจ้งเลิกประกอบกิจการหรือการโอนสิทธิให้ผู้อื่น แล้วแต่กรณี
รายละเอียดเรื่องใบอนุญาตและเอกสารที่ต้องเตรียม อ่านได้ที่ใบอนุญาต ร.ง.4 คืออะไร โรงงานแบบไหนต้องขอ
ขั้นตอนย้ายโรงงาน
- ประเมินความต้องการใหม่ ระบุขนาดพื้นที่ กำลังไฟฟ้า ปริมาณน้ำใช้และน้ำเสีย รวมถึงแผนขยายในอีก 10 ปี ไม่ใช่แค่ความต้องการวันนี้ เพราะการย้ายรอบสองมีต้นทุนสูงกว่าการเผื่อพื้นที่ตั้งแต่แรก
- หาทำเลและตรวจผังเมืองให้จบ ตรวจสีผังเมืองและประเภทกิจการที่อนุญาตก่อนวางมัดจำ เป็นขั้นที่พลาดแล้วแก้ไม่ได้ รายละเอียดอ่านได้ที่ที่ดินสีม่วงคืออะไร ตั้งโรงงานอะไรได้บ้าง
- จัดหาที่ดินหรือพื้นที่ใหม่ เปรียบเทียบทั้งเรื่องสาธารณูปโภคที่พร้อมใช้ ระยะทางถึงตลาดปลายทาง และเงื่อนไขการถือครอง
- ยื่นขออนุญาตสำหรับสถานที่ใหม่ ทั้งใบอนุญาตใช้ที่ดินและใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงาน ขั้นนี้ควรเริ่มขนานไปกับการออกแบบอาคาร ไม่ใช่รอให้สร้างเสร็จก่อน
- วางแผนย้ายเครื่องจักรและช่วงหยุดผลิต กำหนดลำดับการถอด ขนย้าย ติดตั้ง และทดสอบ พร้อมแผนสำรองสำหรับคำสั่งซื้อในช่วงหยุด
- ย้าย ติดตั้ง และทดสอบระบบ รวมถึงการสอบเทียบเครื่องจักรและการตรวจรับระบบสาธารณูปโภค
- ดำเนินการกับโรงงานเดิม แจ้งเลิกกิจการ ขายทรัพย์สิน หรือให้เช่าต่อ ตามแผนที่วางไว้
ต้นทุนแฝงของการย้ายโรงงาน

สิ่งที่มักไม่อยู่ในงบตั้งต้นแต่กระทบกระแสเงินสดจริง
- ช่วงหยุดผลิตและรายได้ที่หายไป มักเป็นรายการที่ใหญ่ที่สุด และประเมินต่ำที่สุด
- ค่าถอด ขนย้าย ติดตั้ง และสอบเทียบเครื่องจักร โดยเฉพาะเครื่องจักรที่ต้องใช้วิศวกรจากผู้ผลิตมาติดตั้ง
- การสูญเสียแรงงานเดิม พนักงานบางส่วนอาจไม่ย้ายตาม ทำให้ต้องรับและฝึกคนใหม่
- ค่าปรับปรุงพื้นที่ใหม่และเชื่อมสาธารณูปโภค ต่างกันมากระหว่างพื้นที่ที่มีระบบพร้อมกับพื้นที่ที่ต้องพัฒนาเอง
- ระยะเวลารอใบอนุญาตและการตรวจรับรองมาตรฐานใหม่ กิจการที่มีการรับรองผูกกับสถานที่ผลิตอาจต้องตรวจใหม่ทั้งชุด
ทำไมหลายโรงงานเลือกย้ายเข้านิคมอุตสาหกรรม
| ประเด็น | ย้ายไปที่ดินเปล่า | ย้ายเข้านิคมอุตสาหกรรม |
| ผังเมือง | ต้องตรวจเอง มีความเสี่ยงตั้งไม่ได้ | อยู่ในเขตที่อนุญาตอุตสาหกรรมแล้ว |
| ใบอนุญาต | ต้องขอ ร.ง.4 และประสานหลายหน่วยงาน | ใช้ใบอนุญาตของ กนอ. แทน ร.ง.4 ยื่นจุดเดียวที่ศูนย์บริการเบ็ดเสร็จ |
| สาธารณูปโภค | ต้องรอขยายเขตหรือพัฒนาเอง | พร้อมใช้ตั้งแต่วันแรก |
| ความเสี่ยงชุมชนล้อม | อาจเกิดซ้ำในอนาคต | อยู่ในเขตที่กำหนดไว้สำหรับอุตสาหกรรม |
| การจัดการสิ่งแวดล้อม | รับผิดชอบทั้งหมดเอง | มีระบบส่วนกลางและพื้นที่กันชน |
| สิทธิถือครองของต่างด้าว | จำกัดตามประมวลกฎหมายที่ดิน | ถือครองได้ภายใต้ กนอ. ตามมาตรา 44 |
ตัวอย่างทำเลสำหรับกิจการที่เน้นส่งออก นิคมอุตสาหกรรมเอเซีย สุวรรณภูมิ ที่อำเภอบางบ่อ จังหวัดสมุทรปราการ ห่างท่าอากาศยานสุวรรณภูมิประมาณ 20 กิโลเมตร บริหารร่วมกับ กนอ. และมีขนาดแปลงเริ่มต้นประมาณ 3 ไร่ รายการที่ต้องตรวจก่อนเลือกแปลงอ่านได้ที่ที่ดินนิคมอุตสาหกรรม 7 เรื่องต้องเช็กก่อนวางมัดจำ
สรุป
การย้ายโรงงานคุ้มค่าหรือไม่ ขึ้นอยู่กับข้อจำกัดของพื้นที่เดิม ต้นทุนในการปรับปรุง และความพร้อมของทำเลใหม่มากกว่าการดูเฉพาะค่าขนย้ายเครื่องจักร การย้ายไปยังสถานที่ใหม่ต้องดำเนินการเสมือนการตั้งโรงงานใหม่ จึงควรวางแผนเรื่องผังเมือง ใบอนุญาต สาธารณูปโภค และช่วงหยุดผลิตให้ครบตั้งแต่ต้น สำหรับโรงงานที่ต้องการลดความเสี่ยงด้านทำเลและมีระบบสาธารณูปโภครองรับ การย้ายเข้าไปในนิคมอุตสาหกรรมเป็นอีกทางเลือกที่ควรนำมาเปรียบเทียบกับการซื้อหรือเช่าที่ดินนอกนิคมฯ
ต้องการประเมินว่าพื้นที่แบบไหนรองรับกำลังการผลิตใหม่ของคุณได้ ปรึกษาทีมงาน Asia Industrial Estate หรือโทร (+66) 97-279-9688
คำถามที่พบบ่อย
1. ย้ายโรงงานต้องขออนุญาตใหม่ไหม
ต้อง เพราะใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงานผูกกับสถานที่ตั้ง การย้ายไปที่ใหม่ถือเป็นการตั้งโรงงาน ณ สถานที่นั้น ต้องยื่นขออนุญาตใหม่ และดำเนินการกับโรงงานเดิมตามขั้นตอนที่กฎหมายกำหนด
2. ย้ายโรงงานใช้เวลานานแค่ไหน
ขึ้นอยู่กับขนาดกิจการ ประเภทเครื่องจักร และระยะเวลาพิจารณาใบอนุญาต ปัจจัยที่กำหนดระยะเวลามากที่สุดคือขั้นตอนขออนุญาตและการเตรียมพื้นที่ใหม่ ไม่ใช่การขนย้ายเครื่องจักร ควรเริ่มขั้นตอนขออนุญาตขนานไปกับการเตรียมพื้นที่
3. ย้ายโรงงานเข้านิคมอุตสาหกรรม ต่างจากย้ายไปที่ดินเปล่าอย่างไร
ต่างที่ความเสี่ยงและจำนวนขั้นตอน พื้นที่ในนิคมฯ ผ่านการพิจารณาผังเมืองแล้ว มีสาธารณูปโภคพร้อมใช้ และยื่นขออนุญาตผ่านศูนย์บริการเบ็ดเสร็จของ กนอ. ได้ในจุดเดียว ขณะที่ที่ดินเปล่าต้องตรวจผังเมืองเองและประสานหลายหน่วยงาน
4. โรงงานเดิมต้องทำอย่างไรหลังย้าย
ต้องดำเนินการตามขั้นตอนที่กฎหมายกำหนด ทั้งการแจ้งเลิกประกอบกิจการ การจัดการวัตถุดิบและของเสียคงเหลือ และการจัดการทรัพย์สิน ควรตรวจสอบเงื่อนไขกับกรมโรงงานอุตสาหกรรมหรือ กนอ. ตั้งแต่ก่อนเริ่มย้าย
5. ย้ายโรงงานแล้วสิทธิประโยชน์เดิมยังใช้ได้ไหม
สิทธิประโยชน์บางประเภทผูกกับสถานที่ตั้งหรือเงื่อนไขที่ได้รับอนุมัติไว้ การย้ายอาจกระทบสิทธิเหล่านั้น ควรตรวจสอบกับหน่วยงานที่ให้สิทธิก่อนตัดสินใจ เพราะเงื่อนไขต่างกันตามประเภทสิทธิและกิจการ
