น้ำท่วมโรงงานไม่ได้กระทบแค่เครื่องจักรหรือสินค้า แต่ยังทำให้สายการผลิตหยุดและกระทบการส่งมอบให้ลูกค้าได้อีกด้วย การป้องกันจึงควรเริ่มตั้งแต่การเลือกที่ดิน ไม่ใช่รอแก้ปัญหาเมื่อเกิดเหตุแล้ว การดูประวัติน้ำท่วม ระดับพื้นที่ ระบบระบายน้ำ และมาตรการป้องกันของโครงการ จึงเป็นเรื่องที่ควรตรวจสอบก่อนตัดสินใจลงทุน
น้ำท่วมโรงงาน เสียหายมากกว่าที่คิด
ความเสียหายที่มองเห็นคือเครื่องจักรและสต๊อกสินค้า แต่ต้นทุนจริงมีมากกว่านั้น
- ช่วงหยุดผลิต ซึ่งกินเวลานานกว่าระยะที่น้ำท่วมจริง เพราะต้องทำความสะอาด ตรวจสอบ และสอบเทียบเครื่องจักรใหม่
- คำสั่งซื้อที่หลุดไปหาคู่แข่ง ลูกค้าที่ต้องหาผู้ผลิตสำรองในช่วงวิกฤต อาจไม่กลับมาทั้งหมด
- เอกสารและข้อมูลที่เสียหาย ทั้งเอกสารทางบัญชี ใบรับรอง และแบบผลิตภัณฑ์
- ความเชื่อมั่นของลูกค้าปลายทาง โดยเฉพาะผู้ซื้อต่างประเทศที่ประเมินความเสี่ยงของซัพพลายเชน
ประเมินความเสี่ยงน้ำท่วมก่อนซื้อที่ดิน
ตรวจให้จบก่อนวางมัดจำ เพราะเป็นความเสี่ยงที่ย้ายหนีทีหลังมีต้นทุนสูงมาก
- ตรวจประวัติน้ำท่วมย้อนหลัง โดยเฉพาะมหาอุทกภัยปี 2554 ซึ่งเป็นเหตุการณ์อ้างอิงหลักของภาคอุตสาหกรรมไทย และอุทกภัยปี 2556 ซึ่งกระทบพื้นที่ภาคตะวันออกและกรุงเทพฝั่งตะวันออก
- ดูระดับพื้นที่เทียบกับพื้นที่โดยรอบ ที่ราบลุ่มที่ต่ำกว่าถนนหลักมีความเสี่ยงสูงกว่า
- ตรวจเส้นทางน้ำและคลองระบายน้ำใกล้เคียง รวมถึงว่าพื้นที่อยู่ในแนวรับน้ำหรือทางน้ำหลากหรือไม่
- สอบถามผู้ประกอบการรายเดิมในพื้นที่ เป็นแหล่งข้อมูลที่ตรงที่สุดและไม่มีในเอกสารใด
- ตรวจว่าพื้นที่มีคันป้องกันน้ำท่วมหรือไม่ และใครเป็นผู้ดูแลรักษาระบบนั้น ข้อนี้สำคัญกว่าที่หลายคนคิด เพราะระบบป้องกันที่ไม่มีผู้ดูแลชัดเจนมักเสื่อมสภาพภายในไม่กี่ปี
- ดูสภาพชั้นดิน พื้นที่ดินอ่อนมีปัญหาการทรุดตัวซึ่งทำให้ระดับพื้นโรงงานต่ำลงเรื่อย ๆ เมื่อเวลาผ่านไป
รายการตรวจสอบที่ดินฉบับเต็มอ่านได้ที่ที่ดินนิคมอุตสาหกรรม 7 เรื่องต้องเช็กก่อนวางมัดจำ
ระบบป้องกันน้ำท่วมที่โรงงานควรมี
| ระดับ | มาตรการ | ผู้รับผิดชอบ |
| ระดับพื้นที่ | คันดินหรือกำแพงป้องกันล้อมรอบพื้นที่ | ผู้พัฒนานิคมฯ หรือเจ้าของที่ดิน |
| ระดับพื้นที่ | บ่อพักน้ำและสถานีสูบระบายออก | ผู้พัฒนานิคมฯ |
| ระดับพื้นที่ | ระบบระบายน้ำฝนตลอดแนวถนน | ผู้พัฒนานิคมฯ |
| ระดับโรงงาน | ยกระดับพื้นอาคารและตำแหน่งเครื่องจักรสำคัญ | เจ้าของโรงงาน |
| ระดับโรงงาน | ยกตู้ไฟ ระบบควบคุม และเซิร์ฟเวอร์ให้พ้นระดับน้ำ | เจ้าของโรงงาน |
| ระดับโรงงาน | แผนรับมือ ซ้อมอพยพ และสำรองข้อมูล | เจ้าของโรงงาน |
จุดที่ต้องเข้าใจคือ มาตรการระดับพื้นที่มีผลมากกว่าและแก้ทีหลังไม่ได้ ส่วนมาตรการระดับโรงงานเพิ่มเติมภายหลังได้เสมอ การเลือกทำเลจึงเป็นการตัดสินใจที่ย้อนกลับยากที่สุดในเรื่องนี้
ทำเลแบบไหนที่ความเสี่ยงน้ำท่วมต่ำ
- ไม่อยู่ในแนวรับน้ำหรือทางน้ำหลาก ตรวจจากแผนที่เสี่ยงภัยและข้อมูลของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
- มีระบบป้องกันระดับโครงการที่มีผู้ดูแลชัดเจน ไม่ใช่ต่างคนต่างสร้างคันดินของตัวเอง ซึ่งมักย้ายปัญหาไปให้เพื่อนบ้าน
- มีประวัติผ่านเหตุการณ์ปี 2554 มาแล้วโดยไม่ได้รับผลกระทบ เป็นหลักฐานเชิงประจักษ์ที่ดีกว่าการคาดการณ์
ตัวอย่างพื้นที่ที่เข้าเกณฑ์นี้คือนิคมอุตสาหกรรมเอเซีย สุวรรณภูมิ ซึ่งข้อมูลของโครงการระบุว่ามีระบบป้องกันน้ำท่วมล้อมรอบพื้นที่ พร้อมบ่อพักน้ำและสถานีสูบระบายน้ำออก และไม่ได้รับผลกระทบจากอุทกภัยครั้งใหญ่ในปี 2554 และ 2556
สรุป
น้ำท่วมโรงงานเป็นความเสี่ยงที่ควรประเมินตั้งแต่ก่อนเลือกทำเล เพราะความเสียหายไม่ได้จำกัดอยู่แค่เครื่องจักรและสินค้า แต่รวมถึงช่วงหยุดผลิตและผลกระทบต่อการส่งมอบด้วย การตรวจประวัติน้ำท่วม ระดับพื้นที่ เส้นทางระบายน้ำ และระบบป้องกันของโครงการช่วยลดความเสี่ยงได้ ขณะที่มาตรการป้องกันภายในโรงงานควรทำควบคู่กันไป โดยเฉพาะการยกระดับอุปกรณ์สำคัญและเตรียมแผนรับมือกรณีฉุกเฉิน
ต้องการสอบถามข้อมูลพื้นที่และระบบป้องกันน้ำท่วมของโครงการ ปรึกษาทีมงาน Asia Industrial Estate หรือโทร (+66) 97-279-9688
คำถามที่พบบ่อย
1. น้ำท่วมโรงงาน ป้องกันอย่างไร
ป้องกันได้สองระดับ ระดับพื้นที่คือคันดินป้องกัน บ่อพักน้ำ และสถานีสูบระบาย ซึ่งผู้พัฒนาพื้นที่เป็นผู้ดูแล ส่วนระดับโรงงานคือการยกระดับพื้นอาคาร ยกตู้ไฟและระบบควบคุมให้พ้นระดับน้ำ และมีแผนรับมือ มาตรการระดับพื้นที่มีผลมากกว่าและแก้ทีหลังไม่ได้
2. ตรวจพื้นที่เสี่ยงน้ำท่วมก่อนซื้อที่ดินได้อย่างไร
ตรวจประวัติน้ำท่วมย้อนหลังโดยเฉพาะปี 2554 และ 2556 ดูระดับพื้นที่เทียบกับพื้นที่โดยรอบ ตรวจเส้นทางน้ำและคลองระบายใกล้เคียง และสอบถามผู้ประกอบการรายเดิมในพื้นที่ ซึ่งเป็นแหล่งข้อมูลที่ตรงที่สุด
3. นิคมอุตสาหกรรมมีระบบป้องกันน้ำท่วมไหม
นิคมอุตสาหกรรมโดยทั่วไปมีระบบป้องกันระดับพื้นที่ที่ผู้พัฒนาโครงการเป็นผู้ดูแล ทั้งคันดินป้องกัน ระบบระบายน้ำฝน และสถานีสูบ แต่รายละเอียดและระดับการป้องกันต่างกันไปในแต่ละโครงการ ควรขอข้อมูลเฉพาะโครงการที่สนใจ
4. ประกันภัยครอบคลุมความเสียหายจากน้ำท่วมโรงงานหรือไม่
ขึ้นอยู่กับกรมธรรม์ โดยทั่วไปครอบคลุมความเสียหายทางกายภาพตามเงื่อนไข แต่การชดเชยรายได้ที่ขาดหายมีข้อจำกัด และเบี้ยประกันของโรงงานในพื้นที่เสี่ยงสูงกว่าอย่างมีนัยสำคัญ ควรตรวจสอบเงื่อนไขกับบริษัทประกันโดยตรง
5. โรงงานที่เคยน้ำท่วมแล้ว ควรย้ายหรือปรับปรุงที่เดิม
ขึ้นอยู่กับว่าความเสี่ยงมาจากระดับพื้นที่หรือระดับอาคาร ถ้าปัญหาอยู่ที่ระดับพื้นที่และไม่มีระบบป้องกันส่วนกลาง การปรับปรุงเฉพาะอาคารมักไม่พอ กรณีนี้การย้ายไปพื้นที่ที่มีระบบป้องกันระดับโครงการมักคุ้มกว่าในระยะยาว